Sensorisch spelen • Zintuiglijke ontwikkeling • Rustig spel
Voelen, scheppen, kneden, gieten en zoeken: voor een kind zijn dit geen kleine bezigheden. Tijdens sensorisch spelen ontdekt je kind materialen met de zintuigen en bepaalt het zelf wat er ontstaat.
Een speelbak met speelrijst of kinetisch zand kan zo een eenvoudige uitnodiging zijn tot rustig, open en fantasierijk spel.
Wat is sensorisch spelen?
Sensorisch spelen, ook wel zintuiglijk spelen genoemd, is spel waarbij een kind actief ervaart met voelen, zien, horen en soms ruiken. Het kind ontdekt verschillende structuren, geluiden, vormen en materialen door ze zelf aan te raken en te gebruiken.
Ontdekken zonder een vaste opdracht
Denk aan speelrijst die door de vingers glijdt, zand dat verandert wanneer je het aandrukt of bakjes die steeds opnieuw worden gevuld en leeggegoten.
Er is geen vaste opdracht en geen goed of fout. Een kind mag sorteren, bouwen, verstoppen, herhalen of een eigen verhaal bedenken. Daardoor kan hetzelfde materiaal op verschillende leeftijden en steeds op een andere manier worden gebruikt.
Spelen geeft ruimte om te oefenen
Wetenschappelijk onderzoek gaat meestal over spelen en omgaan met materialen in brede zin, niet over één specifieke speelbak. De American Academy of Pediatrics beschrijft spel als een belangrijke omgeving waarin kinderen onder andere aandacht, taal, probleemoplossing, sociale vaardigheden en zelfsturing kunnen oefenen.
Onderzoek naar spelen met voorwerpen laat daarnaast zien dat pakken, verplaatsen, combineren en gebruiken van materialen kinderen praktische ervaring geeft. Door handelingen te herhalen, leren kinderen bewegingen steeds doelgerichter uit te voeren. Die ervaringen kunnen ook een basis vormen voor fantasiespel.
Sensorisch speelgoed is daarmee geen wondermiddel of therapie. Het biedt vooral een rijke speelomgeving waarin een kind op een natuurlijke manier kan voelen, proberen en oefenen.
Wat oefent een kind tijdens sensorisch spel?
Handen en vingers gebruiken
Scheppen, knijpen, vullen en zoeken geven oefening in fijne bewegingen en hand-oogcoördinatie.
Aandacht bij één activiteit
Herhalende handelingen nodigen uit om een tijdje bij hetzelfde spel te blijven.
Taal en nieuwe woorden
Vol, leeg, zacht, hard, meer en minder krijgen betekenis terwijl je kind ermee speelt.
Fantasie en eigen ideeën
Een speelbak kan vandaag een boerderij zijn en morgen veranderen in een dinowereld of ijswinkel.
Wanneer je kind een vorm vult of een klein figuur zoekt, worden handen en vingers actief gebruikt. Het spel kan tegelijkertijd taal en fantasie uitlokken. Wat zit er verstopt? Welke bak is vol? Waar rijdt de tractor naartoe?
Door rustig mee te kijken en af en toe een open vraag te stellen, geef je woorden aan wat je kind doet zonder het spel volledig over te nemen.
Hoe begin je thuis met sensorisch spelen?
Kies een duidelijke speelplek
Gebruik bijvoorbeeld een houten speelbak met deksel, zodat het materiaal overzichtelijk bij elkaar blijft.
Begin met één basismateriaal
Kies speelrijst of kinetisch zand. Leg er een schepje, twee bakjes en enkele figuren bij.
Laat je kind eerst zelf ontdekken
Sommige kinderen beginnen direct met scheppen. Andere kinderen kijken eerst of voelen voorzichtig. Beide reacties zijn prima.
Sensorisch spelen hoeft dus niet ingewikkeld te zijn. Met een duidelijke speelplek, een paar materialen en ruimte om zelf te ontdekken ontstaat een rustig speelmoment waarin voelen, fantasie en ontwikkeling samenkomen.
Maak steeds een nieuwe speelwereld
Met verschillende figuren, vulvormen en speelmixen verander je dezelfde speelbak eenvoudig in een nieuw thema dat aansluit bij de interesses van je kind.
Bekijk alle thema speelbakkenVeelgestelde vragen over sensorisch spelen
Is sensorisch spelen hetzelfde als zintuiglijk spelen?
Ja. Beide termen worden gebruikt voor spel waarbij kinderen materialen ontdekken door te voelen, zien, horen en soms ruiken.
Wat heb je nodig om te beginnen?
Een afgebakende speelplek, één basismateriaal en een paar eenvoudige hulpmiddelen zijn voldoende. Denk aan een speelbak, speelrijst of kinetisch zand, een schepje en twee bakjes.
Vindt ieder kind sensorisch materiaal prettig?
Nee. Kinderen kunnen verschillend reageren op structuren en materialen. Geef je kind de tijd om te kijken en te voelen en dwing het niet om iets aan te raken.
Wetenschappelijke bronnen
- Yogman, M. et al. The Power of Play: A Pediatric Role in Enhancing Development in Young Children. Pediatrics, 2018. Bekijk publicatie
- Lockman, J.J. et al. Young Children’s Interactions with Objects: Play as Practice and Practice as Play. Annual Review of Developmental Psychology, 2021. Bekijk publicatie
